donderdag 2 januari 2014

Weinig hoop op Cyprus

Crisis Cyprus: Dit is nog maar het begin


Zodra de kleine vrachtwagen voor de deur stopt, komen ze naar buiten. Een oudere vrouw- zwarte koltrui en ketting met gouden kruisje- sjouwt een doos vol pakken macaroni naar binnen. Een jonge man pakt twee blikken olijfolie, een ander de rollen toiletpapier. In mum van tijd staat het kleine zaaltje in Latsia, een plaats dichtbij hoofdstad Nicosia, vol hulpgoederen.

Dee 34-jarige Sula stapt onwennig binnen.. Haar dochter van twee trekt ongeduldig aan haar arm. Het is de eerste keer dat ze de liefdadigheid van de kerk nodig heeft. Met pijn in de buik is ze hier naar toe gekomen, vertelt ze. Maar ze - ze heeft nog een dochter van vier - kan de tas met levensmiddelen goed gebruiken. Haar echtgenoot werkt, maar verdient nog maar 700 euro per maand. Na aftrek van huur en elektriciteit blijft daar maar heel weinig over. Hoe anders was het paar jaar geleden. Toen werkte ze nog als storemanager bij kledingzaak Zara in Nicosia. Van geldgebrek was geen sprake.,,Nu denk ik na over elke euro.’’’

Zo ook George (33). Een jaar geleden sloot hij zijn kleine buurtwinkel in Latsia. De verkopen liepen terug en hij kon de elektriticieitsrekening- na de explosie bij de elektriciteitscentrale in 2011 schoten de prijzen de lucht in gestegen - niet meer betalen ,,Het leven is hard.  Ik heb een dochtertje van 3 maanden. Werk is er niet.’’ Hij schudt zijn hoofd. Hij ziet nog geen licht aan het eind van de tunnel. De rekeningen stapelen zich op.  

De orthodoxe kerk probeert de nood van veel families te verlichten. Alleen al in Nicosia en omgeving worden al 2500 families geholpen. Ook andere liefdadigheidsorganisaties springen bij. En dan zijn er nog de medische klinieken, waar Cyprioten die de gewone gezondheidszorg niet kunnen betalen, in het weekend terecht kunnen. Een initiatief van de Vrijwillige Dokters Cyprus, een organisatie die normaal gesproken dokters naar noodgebieden in het buitenland stuurt. ,,Nooit gedacht dat we die op Cyprus nog eens nodig zouden hebben en dit is nog maar het begin.’’, zegt George.

Het is deze dagen een veelgehoorde uitspraak op het eiland. Negen maanden na de bankencrisis. Negen maanden nadat de Trojka - de Europa, İMF en de Europese Centrale Bank - met tien miljard euro uit de brand hielpen. Negen maanden nadat Cyprioten hun spaargeld - boven een ton - in rook op zagen gaan. Nog steeds mag er per dag maar 300 euro bij de bank worden opgenomen of worden overgeboekt. De angst dat het geld het land ‘uitvliegt’ blijft groot.

De eerst schok mag dan voorbij zijn, de ellende is dat niet, zegt ook ondernemer Michales, die een doe-het-zelf zaak in het centrum van hoofdstad Nicosia runt. De werkloosheid is omhoog geschoten naar 17 procent, drie keer zoveel als in 2011. Onder jongeren is de malaise nog groter: 40 procent zitten thuis.  ,,Het kon ook niet goed gaan. Iedereen leefde in een bubbel. Groot huis, dikke auto, grote lening’’.

Hij wijst naar een leeg pand, zoals zoveel hier in het centrum. ,,Daar zat vroeger een bank. Je kon er niet voorbij lopen of ze sprongen in je nek met de vraag of je geld wilde lenen. Voor een tweede woning, voor een nieuwe auto.’’ Hij schudt zijn hoofd. Het leven op eiland - voor de crisis - was goed. De bomen groeiden de hemel in. Veelzeggend: op Cyprus rijden meer Mercedessen per duizend inwoners rond dan in Duitsland.

Die Mercedessen parkeren nu ook voor het gebouw van het Rode Kruis in Nicosia. ,,Mensen die voorheen een luxe leven leidden, zijn alles kwijt. Ze hebben nog steeds de villa en de auto, maar geen geld voor de hypotheek, benzine en sommigen zelfs niet voor eten’’, zegt  coördinator Giorges Frantzis. Maar drempel om naar het Rode Kruis te komen is dan ook enorm,vult vrijwilliger Akilis (70) aan. Hij heeft vandaag een kerstmuts opgezet om de bezoekers wat op te vrolijken. ,,De schaamte is groot. Deze trotse Cyprioten zitten hier ineens in de wachtkamer tussen de migranten. Dat is moeilijk.’’  

De Cypriotische regering probeert nu de verplichte hervormingen zo rap mogelijk door te voeren. Het bankensysteem gaat op de schop, een groot aantal bedrijven wordt geprivatiseerd, de overheidsuitgaven omlaag. Geen eenvoudige klus. Exemplarisch: Het Cypriotische parlement kan het deze dagen zelfs niet eens worden over een nieuwe autoregeling voor hoge ambtenaren en politici. Op het moment hebben 117 mensen een auto en chauffeur van de overheid.

Maar de Trojka is tevreden met de vorderingen die Cyprus maakt, zo bleek vorige maand na het laatste bezoek. ,,Het gaat slecht, maar minder slecht dan verwacht’’, zegt Fiona Mullen, een van de toonaangevende economisten van het eiland. Maar ze deelt de mening van veel Cyprioten: Dit is nog maar het begin.
De achterstallige leningen zijn een groot probleem voor de banken en zij moeten wanbetalers nu snel op gaan sporen. Met alle gevolgen van dien, vreest Mullen. Bekende bedrijven met een grote schuldenlast zullen omvallen. Niet goed voor het consumentenvertrouwen, niet goed voor de werkloosheid.

Veel Cyprioten en regering hadden de hoop gevestigd op hét gas. Nobel Energie vond in 2011 een groot gasveld voor de zuidkust van het eiland. Volgen de eerste schattingen Vol- gens de eerste schattingen goed voor 230 miljard kubieke meter gas.  Maar inmiddels zijn de prognoses fors naar beneden bijgesteld. ,,Steeds meer mensen realiseren zich dat de bouw van raffinaderij jaren in beslag gaat nemen. Gas gaat Cyprus niet redden’’, zegt Mullen. Ze verwacht dat het zeker nog tot 2016 duurt voordat de economie weer wat aantrekt.  

Voor Cyprioten die nu de rekeningen al niet meer kunnen betalen, is dat lang. Heel lang. In het arbeidsbureau in Nicosia zitten de stoelen vol. Vol met werkloze bankmedewerkers, die elkaar nu hier tegen komen. ,,Het is onze eigen schuld’’, zegt een oudere man boos. ,,We hadden ons in maart veel harder moeten verzetten. Nergens in Europa hebben ze het spaargeld van de mensen gepakt. Niet in Griekenland, niet in Ierland. Dat durfden ze niet aan. In Cyprus wel. En wij hebben er als een stel kippen zwijgend mee ingestemd.’’

Ook de 33-jarige Constandia is boos. De alleenstaande moeder staat samen met collega’s voor het parlementsgebouw te demonstreren tegen een nieuwe salarisverlaging. Al negen jaar lang werkt ze op het vliegveld in Larnaca. Haar loon is de afgelopen maanden snel gedaald. ,,Vorig jaar had ik nog zo’n 1700 euro. Nu is dat 1200 en als deze nieuwe wet door gaat, blijft er negenhonderd euro over.’’ Haar familie springt bij. De nauwe familiebanden zijn de redding van Cyprus, zegt ze. ,,We zullen zo snel geen honger leiden. Maar mijn broer en zus zijn ook werkloos. En mijn ouders zijn hun spaargeld kwijtgeraakt, dus hoe lang kunnen we elkaar helpen?’’  Of de politiek zich iets aantrekt van het kleine protest? Ze lacht schamper. ,,Helemaal niets. Zij zijn bezig met de vraag in wat voor auto ze volgend jaar nog rijden.’’
-------------------------------------------------------------------------------------

Geen opmerkingen:

Een reactie posten