vrijdag 13 september 2013

Op zoek naar dolfijnen

Flipper is gestrest



Ze werkte met gorilla’s in Congo, redde apen in Laos en nu is de Turkse biologe Aylin Akkaya terug in eigen land en zoekt dolfijnen op de Bosporus.

Het bootje schommelt over de Bosporus. Het is nog vroeg. Een veerboot passeert. Zeemeeuwen duiken in het water. Verderop de wereldberoemde silhouetten van de Blauwe Moskee, Hagia Sophia en Topkapi Paleis, de skyline van Istanbul. Op het dak van het motorboot zit biologe Aylin Akkaya. Met verrekijker. Naast haar twee onderzoekassistentes, met laptop en GPS-meter. Ze zijn er klaar voor.

Klaar om dolfijnen te spotten. Veel Turken weten niet dat er in de Bosporus, een van de drukste zeestraten ter wereld, ook dolfijnen voorkomen. Drie soorten zelfs. De tuimelaar, de gewone dolfijn en de bruinvis. Maar voor hoe lang nog?

Het almaar drukker wordende verkeer - 50.000 tankers per jaar, de vele ferries en speedboten - vormt een grote bedreiging. Evenals de voortdurende uitdijende stad met ruim twaalf miljoen inwoners, de vervuilling van het water. Zwaardvissen, zeeschildpadden en monniksrobben die hier vroeger rondzwommen, zijn al verdwenen. De dolfijnen niet. Nog niet.
Onderzoek naar de ‘straatkinderen van de Bosporus’ zoals Turkse biologen ze noemen, is schaars. Juist daarom besloot de 32-jarige biologe te promoveren op het gedrag de dolfijnen in de Bosporus. Dieren die, zo ontdekten wetenschappers aan de Universiteit van St.Andrews in Schotland pas nog, elkaar ‘bij naam’ roepen. Ze gebruiken unieke fluitsignalen om elkaar te herkennen en met elkaar te communiceren.

Maar veel van ‘die gesprekken’ onder water worden verstoord door al het verkeer, zegt Aylin. Met name de hoge toon van de motorboten storen de dolfijnen. Wanneer ze aan het slapen zijn of aan het eten zijn. ,,De dolfijnen aan de kant van de Zwarte Zee worden steeds dunner. Heel triest om te zien.’’

De boot vaart langzaam verder. Onder de eerste brug door. Langs de enorme villa’s aan de Bosporus, de duurste optrekjes van Istanbul staan hier. ,,Papa, waar zijn ze nou?’’, vraagt de 10-jarige Efe ongeduldig aan zijn vader, een bioloog aan de Marmaris Universiteit die vandaag ook meevaart. Een voorbij drijvende slipper trekt de aandacht. ,,Papa kijk! Waar komt die nou vandaan?’’

Maar dan veert Aylin op en klinkt de kreet waar Efe op heeft gewacht. ,,Dolfijnen.Op 3 uur. Dertig meter.’’ Jawel, daar duiken twee grijze vinnen op. De camera van onderzoekassistente Fiona uit Macao klikt snel. Later op de universiteit worden die foto’s vergeleken met honderden anderen. Is het een bekende dolfijn?

De dolfijnen duiken onder en laten zich niet meer zien. Een grote tanker is in aantocht. Een bekend tafereel. De dolfijnen vertrekken. Het is dit gedrag dat de biologe in haar onderzoek wil vast leggen. ,,We willen de overheid de gevolgen van alle zeevaart laten zien’’, vertelt ze. Aan het grote aantal tankers kan niets gedaan worden. In 1936 werd al het internationale Verdrag van Montreux getekend waarin de vrije doorgang van niet-militaire schepen in de Bosporus wordt gegarandeerd. ,,Dus dat aantal kunnen we niet veranderen. Maar het blijken vooral de snelle speedboten zijn die de dolfijnen echt verstoren.’’ Nieuwe regelgeving waarin de snelheid van deze boten  aan banden wordt gelegd, zou veel helpen. Ze haalt haar schouders op. Ze verwacht er niet veel van. ,,De huidige regering geeft helemaal niets om natuur. Wie maalt er om een dolfijnen in de Bosporus?  Het gaat alleen maar om groei, groei. Ten koste van alles.’’

We varen langs één van de nachtmerries van Turkse milieuactivisten. De Derde Brug. Aan beide zijden van de Bosporus wordt hard aan de bouw gewerkt. Duizenden bomen moeten wijken voor de brug en bijbehorende snelweg.

,,Dolfijnen. Op twee uur.’’ klinkt het weer. Een grotere groep dolfijnen laat zich zien. De grijze lijven glinsteren. Aylin pakt snel de stok met de onderwatercamera. Liggend op haar buik geeft ze instructies aan de kapitein. ,,Hassan. Rustig. Ze komen hier heen.’’ Twee dolfijnen duiken onder de boot door. De biologie straalt.  

Haar enthousiasme is aanstekelijk. Het is voor het eerste dat ze onderzoek in eigen land doet. Na haar studie biologie vertrok ze naar Australië, waar ze haar master in Animal Behaviour haalde. Ze glimlacht. ,,Daarna heb ik overal meegewerkt aan onderzoek.’’ Ze somt op. Naar beren in Thailand, Apen in Laos. Gorilla’s in Congo.’’ Ze vertelt over de apen in Laos. Over toeristen die veel geld neerleggen om de apenhersenen te eten. Soms kochten ze de apen, de andere keer renden ze met een kooi het restaurant uit. Ze glimlacht bij de herinnering.

Waar die passie vandaan komt?  ,,Ik leer veel over mezelf wanneer ik dieren bestudeer. Dieren zijn zo een met de omgeving. Kijk, naar de dolfijnen. Ze zijn bijna onderdeel van de zee.’’ Lachend: ,,Kijk eens naar mensen als ze hardlopen of zwemmen, die  vreemd zwaaiende ledematen, dat ziet er toch niet uit?’’
In Turkije verklaren vrienden en familie haar voor gek. Zij vinden dat het tijd wordt dat de biologe een ‘normale baan’ zoekt.  Ze begrijpen niet dat ze al haar tijd en geld in de dieren - nu de dolfijnen - stopt.

,,Typisch Turks. Veel studiegenoten volgen niet hun passie, maar kiezen voor het geld, zekerheid.’’ Ze schudt haar hoofd. ,,Ik heb niet zoveel luxe nodig. Ik ben net getrouwd, dus ik blijf voorlopig wel in Turkije. Maar ik heb met mijn man afgesproken dat ik een maand per jaar blijf reizen. Binnenkort ga ik naar Sri Lanka.’’ Gaat hij niet mee? Lachend: ,,Nee, hij is al bang van een vlieg.’

Geen opmerkingen:

Een reactie posten