donderdag 22 augustus 2013

Vrije val van de vrije pers?

Sultan Erdogan houdt niet van vrije pers

Een veelzeggend graphic van SGA.

Door Jessica Maas
De laatste heerser van het Ottomaanse Rijk, Sultan Abdülhamid II, had een groot neus, weinig gevoel voor humor en een hekel aan de pers. Tientallen censoren waren dagelijks aan het werk om publicaties door te nemen. Woorden als bom, anarchie, vrijheid waren per decreet verboden. Evenals ‘grote neus’.


Veel is sindsdien veranderd. Maar van vrije pers is in het huidige Turkije nog steeds geen sprake. Integendeel. Nergens ter wereld zitten zoveel journalisten, 71, vast als in Turkije. Tegen velen loopt een rechtszaak en de zelfcensuur is wijd verspreid.


Tijdens de Geziprotesten werd voor veel Turken pijnlijk duidelijk hoe erg het gesteld is met de vrije pers in het land. De media bleef de eerste dagen van de opstand oorverdovend stil en velen waren voor het nieuws aangewezen op de sociale media. 

Op 31 mei , toen de demonstraties in het centrum van Istanbul totaal uit de hand liepen, zond CNN Turk een documentaire uit over pinguïns, die later uitgroeiden tot een van de symbolen van het Geziprotest. Daar bleef het niet bij. Journalisten en fotografen raakten gewond, werden opgepakt en volgens de Turkse Unie van journalisten hebben 57 journalisten tijdens de opstanden hun baan verloren.


Kritische geluiden richting regering, worden in het huidige Turkije niet gewaardeerd. Ook veel columnisten werden naar huis gestuurd. Dat ondervond ook Yavuz Baydar, een bekend columnist en ombudsman van het dagblad Sabah. Hij werd - na een aantal kritische columns over de regering- geschorst. Toen hij vervolgens een stuk voor New York Times schreef over de ‘schandelijke rol’ van  Turkse mediabazen in het Geziprotest, werd hij definitief bij Sabah ontslagen. 

In het stuk voor New York Times schrijft Baydar over de schimmige relaties tussen de mediabedrijven en de media, waardoor de onafhankelijke journalistiek in het gevaar komt. De Turkse media is voor het merendeel in handen van grote holdings die ook actief zijn in andere sectoren, zoals constructie en telecom. Er is veel aangelegen de overheid te vriend te houden. ,,Onafhankelijke journalistiek bestaat hierdoor in ons land hierdoor allang niet meer’’, zegt ook Erol Onderoglu, de Turkse vertegenwoordiger van Reporters without Borders. ,,En nu na Gezi protesten worden nu ook de columnisten aangepakt.’’


Recente uitspraken van premier Erdogan geven de Turkse journalisten weinig hoop op verbetering. ,,De pers moet rekening houden met de waarden en normen, het belang van het land en publiek orde’’, zo waarschuwde hij onlangs nog. Eind juli dreigde hij een rechtszaak aan te spannen tegen The Times of London nadat het dagblad een open brief had afgedrukt, ondertekend door verschillende beroemdheden zoals Susan Sarandon, David Lynch, Sean Penn, waarin het optreden van de Turkse regering wordt bekritiseerd. Erdogan zelf wordt beschuldigd van dictatoriaal gedrag. De premier was woedend. Volgens hem is het land het slachtoffer geworden van een duister complot van investeerders en internationale media.

Ook de vonnissen in de Ergenekonzaak voorspelen weinig goeds voor journalistiek Turkije. In totaal werden begin juni twintig journalisten tot lange gevangenisstraffen - van zes jaar tot levenslang - veroordeeld. Ze zijn volgens de rechters - samen met legerofficieren, academici - schuldig aan beramen van een complot tegen de regering.


Net als Abdulhamid II ontbreekt het premier Erdogan aan gevoel voor humor en heeft hij lange tenen. Cartoonisten in Turkije weten dat als geen ander. Keer op keer spant hij rechtszaken aan wanneer een spotprent hem niet bevalt. Niet gek dat de Turkse premier ook enorme hekel heeft aan Twitter, waar de beledigingen hem om de oren vliegen en dat hij liever nog vandaag dan morgen uit de lucht zou halen. ,,De mooiste voorbeelden van leugens zijn daar te vinden. Twitter is de grootste bedreiging van onze samenleving’’, aldus de Turkse premier.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten