donderdag 21 maart 2013

De amities van Erdogan


Het Turkije van Erdogan

Een welvarende economie, groeiende invloed in de regio en een net zo hard groeiend zelfvertrouwen. Wie heeft het noodlijdende Europa nog nodig?, roepen de Turken. De ambities van ‘Sultan’ Erdogan zijn veel groter.



De Turkse premier Recep Tayip Edogan heeft er genoeg van. Het getreuzel van de Europese Unie hangt hem flink de keel uit. En dat laat de premier maar al te graag blijken. ,,Het is geen apocalyps als we geen lid worden van de Europese Unie’’ riep hij onlangs in Boedapest. ,,Europa heeft òns harder nodig dan we hen’’, hield hij toehoorders in Berlijn voor.

Erdogan staat niet alleen in zijn frustratie. Veel Turken geloven niet meer in een Europese toekomst. De afwijzende houding van met name Duitsland en Frankrijk heeft die droom de grond in geboord. Uit een recent onderzoek van Edam, een onderzoekinstituut in Istanbul, blijkt dat maar een derde van de Turken nog gelooft dat het zin heeft om over toetreding te spreken. Waarom zouden we ook?, klinkt hetDe crisis in Europa staat in schril contrast met het economische welvaren van Turkije.

Erdogan zelf ging nog een stapje verder door onlangs in een interview te zinspelen op een toetreding tot de Shanghai Samenwerkings Organisatie (SSO), door China en Rusland opgericht in 1996. Volgens de premier ‘een betere en sterkere club’ dan de Europese Unie. Met de leden - niet bepaald als democratische bolwerken bekend staande Kazachstan, Kirgizstan, Tadzjikistan en Oezbekistan - zou Turkije ‘dezelfde waarden’ delen. Zowel in binnen- als buitenland werd verbijsterd op zijn uitlatingen gereageerd. Toetreding tot deze club zou het einde van Ankara’s lidmaatschap van de NAVO betekenen.

Maar blufpoker of niet de boodschap aan Brussel is glashelder. Europa is het beloofde land niet meer. Het huidige Turkije - waar de afgelopen tien jaar het inkomen per hoofd van de bevolking verdrievoudigde van 2000 naar 6.800 euro - kijkt verder.

De afgelopen jaren werd enorm geïnvesteerd in handel met de Arabische wereld, met Afrika, met de Balkan. En niet zonder resultaat. Meer dan ooit profiteert het land van zijn strategische ligging - binnen een straal van drie uur vliegen, zijn vijftig verschillende landen te bereiken. Ook de Turkse bedrijven slaan hun vleugels steeds verder uit. Turkse constructiebedrijven slepen overal ter wereld grote contracten binnen en zijn actief in maar liefst 93 landen. Alleen China telt meer internationaal opererende bouwers.    

En het is niet alleen de handel. Ook de invloed van de Turkse republiek gaat steeds verder.  
Sinds dat de islamitische AKP aan de macht is, zijn relaties met de Arabische wereld enorm verbeterd. Erdogan en de zijnen reizen de wereld rond.  De premier’s felle tirades tegen Israël vallen bovendien goed bij moslims wereldwijd.

En het is niet alleen politiek. Ookk de Turkse populaire soapseries helpen een handje.  Miljoenen kijkers in het Midden-Oosten en Balkan smullen dagelijks van series als ‘Verboden liefde’ en ‘De val van de bladeren’.  En dan zijn er nog de Turkse scholen over ter wereld landen wereldwijd van de Gülen beweging van de Turkse prediker Fetullah Gülen waar kinderen, naast normaal onderwijs, ook de Turkse taal leren.

En ander succesnummer is de explosief gestegen Turkse ontwikkelingshulp. Het budget hiervoor is het afgelopen decennia explosief gegroeid naar 1,7 miljard euro. Het maakt Turkije één van de grootste hulpgevers van Somalië en Afghanistan. Naast noodhulp investeert de republiek in landen binnen het vroegere Ottomaanse rijk, bedoeld om de banden in de regio te versterken

Deze aanpak past precies in het straatje van de minister van buitenlandse zaken Ahmed Davutoglu. Hij is de man van de strategie, van de invloedssferen. ‘Van het Neo-Ottomanisme, zeggen tegenstanders. Hij is de man achter het ‘nul problemen met de buren-beleid’. Hij droomde de afgelopen jaren van een stabiele regio met Turkije als sterke leider.

Onder de regie van deze vrome academicus werd toenadering gezocht tot buurlanden Syrië en Iran, werden visaverplichtingen opgeheven en bloede de handel op. In 2008 bracht Ankara zelfs aartsrivalen Israël en Syrië om tafel. Er werd gesproken over een ‘ Midden-Oosters Schengen’, met Libanon en Jordanië. Maar het liep anders.

De Arabische lente, de oorlog in Syrië en de ruzies met Israël zorgen voor een nieuwe realiteit. Navo-patriots staan nu klaar op het Turks grondgebied om het land te beschermen tegen een aanval uit Damascus. Van nul problemen met de buren is geen sprake meer, van een stabiele regio evenmin.

Maar de Turkse ambities zijn nog onveranderd groot. Het land moet in 2023 tot één van de tien grootste economieën ter wereld behoren, klinkt het. Het Turkije van Erdogan is nog lang niet uitgegroeid. Het wordt - ondanks kritiek in eigen land op de autocratische leider - wordt door velen Arabische landen als voorbeeld gezien. En ‘Sultan’ Erdogan is zelf ook nog lang niet klaar. Hij heeft zich al kandidaat gesteld voor de presidentsverkiezingen in 2014.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten