vrijdag 18 januari 2013

Diyarbakir neemt afscheid




Diyarbakir schreeuwt om vrede




‘Martelaren sterven niet’, klonk het gisteren door de straten van Diyarbakir. Het hart van Koerdisch Turkije nam afscheid van de drie Koerdische vrouwen, die vorige week in Parijs werden vermoord.

Door onze correspondent Jessica Maas

DIYARBAKIR (DPD) - ,,Het is een trieste dag. Dertig jaar leven we al met dit geweld. De moeders in dit land hebben genoeg gehuild.’’, zegt de vijftig jarige Gönul Özkül, in haar hand een bord met de tekst ‘We zijn allemaal Fidan’.

Een paar meter verderop de drie lijkwagens van de Koerdische activisten Sakine Cansiz, Fidan Güngör en Leyla Söylemez die vorige week in Parijs werden vermoord. Özkül is - zoals velen - vandaag naar het centrum van Diyarbakir gekomen om de drie vrouwen de laatste eer te bewijzen. De vermoorde Sakine Cansiz, een van de grondlegsters van de PKK, zat gelijktijdig met haar broer van Gönul in de beruchte gevangenis van Diyarbakir, vertelt ze. Ze kent de verhalen over de martelingen van dichtbij.

Dit is Diyarbakir, de meest gepolitiseerde stad van Turkije, de  dertig jaar durende strijd - die al aan 40.000 mensen het leven heeft gekost - is voor niemand hier, ver weg. Hier groeien kinderen op met verhalen over platgebrande dorpen, over arrestaties, traangas en pantserwagens op de hoek van de straat. Vandaag blijven de agenten op afstand. Er is de regering en de Koerdische beweging veel aangelegen om de ceremonie niet uit de hand te laten lopen. Het zo fragiele vredesproces moet niet nog verder worden verstoord.

Wie achter de moorden zit?  Özkül haalt haar schouders. Aan complottheorieën geen gebrek. Donkere krachten binnen de Turkse staat, radicale groepen binnen de PKK, Syrië, Iran.  ,,Er zijn veel mensen in dit land die geen vrede willen’’, klinkt het. Maar de moeder van vier heeft hoop. Hoop dat de nieuwe gesprekken tussen de Turkse regering met ‘Apo’, de gevangen genomen PKK-leider Abdullah Öcalan, vrede gaan brengen. ,,Inshallah.’’

De oproep op vrede klinkt voortdurend vandaag. Vanaf het dak van de bus, dat als podium dienst doet,  roept Ahmet Türk, eminence grise van de Koerdische politieke beweging, hard om vrede. Hij pleit voor verstandige politiek, voor kalmte, vraagt het regering te stoppen met de bombardementen op Kandil, de bergen waar de PKK zich ophoudt. ,,Het Koerdische volk wil vrede.’’ De menigte joelt instemmend.

De 71-jarige Abu Musa, wit-zwarte sjaal om zijn hoofd gewikkeld, knikt. ,,Er is geen andere oplossing. Nu, morgen of over twintig jaar. Een oorlog eindigt met vrede.’’ Hij weet als geen ander wat de gewapende strijd betekent. Zijn twee dochters en zoon zitten ‘in de bergen’. In vaders voetsporen, geeft hij op zachte toon toe. Zelf heeft hij 21 jaar voor de PKK gevochten. Hij kende de vermoorde Sakine Cansiz persoonlijk.

Zijn buurman mengt zich in het gesprek. Hij priemt met zijn vinger in de lucht ,,Frankrijk moest zich schamen. Hoe kan dit gebeuren in Parijs, een symbool voor vrijheid.’’  Voor hem is het glashelder. De executie van de vrouwen is het werk van de Turkse derin devlet, ofwel de duistere krachten binnen de Turkse staat, die in het verleden ook tal van poltieke moorden op het geweten hebben. ,,De vraag is nu of Frankrijk bekend gaat maken wie er achter deze moorden zit, of dat ze het op een akkoordje gooien met de Turken.’’

,,Martelaars sterven niet’’, scandeert menigte. De drie kisten - omgewikkeld met de PKK-vlag-  staan voor het podium, tussen het publiek. ‘’Vrede, vrede’’ , klinkt het Een oude vrouw sluit - midden in de drukte - haar ogen en bidt.

De 21-jarige Zilal is met haar moeder naar het plein gekomen. Ook zij hoopt op vrede tussen Koerden en de Turken, maar vreest het ergste. ,,De maatschappij moet veranderen. Ik studeer in Ankara en de druk op Koerdische studenten is groot. ’’ Ze vertelt dat ze een keer Koerdisch aan de telefoon sprak. ,,Er kwamen meteen zes studenten dreigend op me af. Ze wilde me een lesje leren. Ik heb een paar keer op het punt gestaan om met mijn studie te stoppen.’’ Ze schudt haar hoofd. ,,In de ogen van velen - studenten en docenten - zijn we allemaal terroristen. Ik mag Koerd zijn, als ik me maar stil hou.Dat is het Turkije van vandaag.’

Geen opmerkingen:

Een reactie posten