maandag 16 april 2012

De hoge hakken van mevrouw Gül



Bescheiden, werelds en vroom

Het waren niet de woorden van de Turkse president Abdullah Gül die vorig jaar bij het staatsbezoek aan Groot-Brittanniė de meeste aandacht trokken. Nee, de schoenen van zijn echtgenote Hayrünnisa gingen met die eer strijken. De foto waarop de Britse koningin Elisabeth met ontzag naar de hoge hakken van haar gast kijkt, ging de wereld over.

Het is niet de eerste keer dat haar outfit de aandacht trekt. Integendeel. Hayrünnisa Gül - de eerste Turkse first lady met hoofddoek - is niet anders gewend. Seculiere Turken gruwen ervan dat zij en haar hoofddoek het beeld van modern Turkije vormen. In 1988 haalde Hayrünnisa al de media toen ze een aanklacht indiende bij het bij het Europees Hof van de Mensenrechten omdat ze vanwege haar hoofddoek niet aan de Universiteit van Ankara werd toegelaten. Later, toen haar echtgenoot premier werd, trok ze haar aanklacht in.

Maar de aanklacht typeert de first lady, die in 2010 als eerste Turkse presidentsvrouw de Raad van Europa toesprak. Modern, democratisch én moslim, dat is het beeld dat het echtpaar Gül wil uitstralen. Hoge hakken op een staatsbezoek helpen daarbij. Het echtpaar weet heel goed hoe in er in 2007 naar hun komst in het Turkse Witte Huis werd gekeken. Een vrome president met zijn wortels in de politieke islam? Het was een enorme breuk met het verleden. Het verschil tussen voorganger Ahmet Necdet Sezer - een seculiere antiwesterse oud-rechter, die geen hoofddoek toestond in de presidentiėle residentie en zelden reisde - en Gül kon niet groter zijn.

Het land leerde de in Kayseri opgegroeide academicus, die in Londen en Saoedi-Arabiė had gewoond - kennen in 1991 als kandidaat voor de streng islamitische Welvaartspartij van Necmettin Erbakan. Een partij die in 1997 door het leger werd verboden. Een paar jaar later brak Gül met Erbakan en stond aan de wieg van de nieuwe gematigde AK-partij, die bij de verkiezingen in 2002 een enorme overwinning boekte. Het was de geboorte van de Turkse 'moslim-democraten'.

Gül - in de eerste maanden als premier en later als minister van buitenlandse zaken - deed er alles aan om iedereen te overtuigen van de democratische bedoelingen van de AKP en begon een charmeoffensief richting het Westen. Hij was één van de drijvende krachten achter de hervormingen en toenadering tot de Europese Unie. De econoom - die vloeiend Engels en Arabisch spreekt - deed het goed in buitenland. Beter dan in eigen land, waar de seculiere elite - met het leger voorop - bleef waarschuwen voor het islamitische gevaar. Zij zagen Gül en Erdogan als wolven in schaapskleren, klaar om het land ą la Iran te islamiseren. Maar alle protesten ten spijt, op 28 augustus in 2007 werd Gül - na een derde ronde - door het parlement tot president gekozen. Nu bijna vijf jaar later heeft de angst voor de islamisering van het land plaats gemaakt voor de angst voor de autoritaire trekjes van Erdogan.

President Gül heeft zich veel meer ontpopt als een ware 'moslim-democraat' dan Erdogan. Waar Tayyip roept en schreeuwt, sust en lijmt Gül. Hij laat geen mogelijkheid ongebruikt om het belang van democratische normen en waarden te benadrukken en wordt zelfs genoemd als toekomstig secretaris-generaal van de Verenigde Naties. Ook in Turkije wordt druk gespeculeerd. Erdogan maakt er geen geheim in 2014 de nieuwe president te willen worden. Gül wordt gezien - in een switch ą la Poetin en Medvedev - als de meeste geschikte partijleider. Of dit gaat gebeuren is de vraag. Gül mist het charisma van Tayyip en zal nooit vijftig procent van de stemmen weten te trekken. Zelfs niet met hulp van de hoge hakken van zijn vrouw.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten