dinsdag 27 maart 2012

Het pessimisme van de Turkse vakbonden

Foto Disk Tolga Sezgin

De keerzijde van de Turkse bloeiende economie
Arrestaties, bedreigingen en gedwongen ontslag. Het is dagelijkse kost voor de Turkse vakbonden. De economie in Turkije draait op volle toeren, de arbeidsrechten hollen achter uit. Het pessimisme overheerst: ,,Onder deze regering gaat er weinig verbeteren.’’

Moet ze dit jaar de bak in? De 34-jarige Sakine Esen Yilmaz, leerkracht op een basisschool in Ankara en bestuurslid van onderwijsbond Egitim-Sen weet het niet. In mei 2009 werd ze samen met nog 33 andere vakbondsleden gearresteerd.
Tot haar schrik werd ze beschuldigd lid te zijn van de KCK, een tak van de terreurorganisatie PKK. Na zes maanden voorarrest kwam ze vrij. ,,Het was verschrikkelijk. De eerste veertig dagen sliep ik op de grond.’’ De Britse advocaat Michael Newman woonde als waarnemer, op uitnodiging van het Internationaal Centrum voor Vakbondsrechten (ICTU), haar proces bij. In zijn rapport schrijft hij: ,,Er zijn geen bewijzen die de vakbond linken aan de PKK. Dat de verdachten lange reizen maken om een bijeenkomst bij te wonen, wordt gezien als bewijs voor terrorisme.’’ Eind november kwam de uitspraak. Yilmaz werd veroordeeld tot 6 jaar en 5 maanden cel. In afwachting van het hoger beroep is ze nu nog op vrije voeten. ,,Mijn advocaten zijn hoopvol, ik niet.’’
En de ‘heksenjacht’ zoals ze het noemt, is nog niet voorbij. Half februari geleden klopte de politie opnieuw bij KESK, de federatie van publieke werkers waar de onderwijsbond onder valt, aan. Deze keer werden 15 vrouwelijke vakbondactivisten in de boeien geslagen. In totaal zijn in het kader van het KCK-proces al meer dan 3000 mensen opgepakt. Politici, studenten, academici en vakbondactivisten.
De arrestaties zijn de zoveelste klap voor de Turkse vakbonden. De druk op de vakbeweging is enorm, het aantal leden loopt terug en de obstakels talrijk. De booming Turkse economie - 8,5 procent groei over 2011 - die veel buitenlandse investeerders trekt - heeft een keerzijde.  Onder de huidige islamitische AKP van premier Erdogan, sinds 2002 aan de macht - zijn de arbeidsrechten en de positie van de bonden niet verbeterd. Integendeel, klinkt het in het veld. ,,Deze regering is er voor de ‘businessmen’, niet voor de arbeiders. Ze vrezen dat meer arbeidsrechten de concurrentiepositie schaadt’’, stelt Kivanc Eliaçik, internationaal secretaris van vakcentrale DISK.
Turkije mag economisch Europa voorbijstreven, wat sociale rechten blijft het ver achter. Op grote schaal worden vakbondsrechten geschonden. ,,Lid worden van een bond staat in dit land vaak nog gelijk aan ontslag. Werkgevers zien de bonden liever gaan dan komen.’’, verduidelijktEliaçik. ,,Een groep metaalwerkers die zich op vrijdag aansloot bij onze metaalbond, werd op maandag ontslagen. Pas na twee jaar demonstreren en processen werden ze door de rechter in het gelijk gesteld. En zij zijn verre van uitzondering.’’
Niet vreemd dat veel leden eieren voor hun geld kiezen en de bonden verlaten. Bijkomend probleem is het slechte imago van de vakbeweging. ,,Niet geheel onterecht’’, beaamt Deniz Aydoğan van vakbond Koop-Is, actief in onder meer de private diensten en retailsector. ,,Er zijn nogal wat foute voorbeelden. Vakbondbestuurders in dit land verdienen belachelijk veel, de bonden zijn zelf verre van democratisch. De bondsbestuurders zijn erg gehecht aan hun status, Ze sluiten maar al te vaak dealtjes met werkgevers, waarvan de werknemers de dupe zijn.’’ Akdoğan kent de voorbeelden waarbij bedrijven de studie van zoon of dochter van een vakbondsbestuurder bekostigen.,,Met dit soort  verhalen werf je geen nieuwe leden.’’
Dit alles verklaart de lage organisatiegraad in Turkije. Slechts 6 procent van de ongeveer twaalf miljoen mensen die met een vast contract werken vallen onder een cao. De Turkse wet legt de bonden bovendien veel restricties op. Zo mogen de vakbonden alleen collectief onderhandelen wanneer tien procent van de sector lid is en wanneer in het betreffende bedrijf  50 procent +1 van de werknemers lid zijn. Ook het stakingsrecht is in veel sectoren aan banden gelegd.
Bestuurder Jan de Jong van FNV Bondgenoten kent de Turkse situatie. In 2010 werden 157 medewerkers van UPS in Turkije op straat gezet vanwege hun lidmaatschap van vervoersbond Tümtis, verbonden aan het İnternationaal Transport Forum (ITF). De Jong trok zich de situatie van de Turkse werkers aan en riep tijdens een bijeenkomst van ITF bonden op tot internationale actie. ,,Er zijn in verschillende landen pittige acties gevoerd. In Nederland hebben we het callcentrum van UPS platgebeld. Pas toen we dreigden het kantoor van UPS op het vliegveld in Brussel te blokkeren, ging het bedrijf overstag.’’ De medewerkers werden 272 dagen na hun ontslag terug in dienst genomen en UPS ging met Tümtis om tafel. De Jong: ,,Het is te gek voor woorden dat in een modern democratisch land, wat Turkije wil zijn, mensen nog ontslagen worden omdat ze lid zijn van een bond. Maar helaas zie je ook in andere opkomende economieën zoals India en China dat arbeidsrechten totaal genegeerd worden.Onacceptabel.’’
Ondanks de groeiende internationale kritiek overheerst in de Turkse vakbondskringen het pessimisme. Een nieuwe wetsontwerp zorgt voor meer onrust. De beruchte drempel van tien procent wordt verlaagd naar drie procent, maar dat gaat gepaard met een herindeling van de sectoren. Met als gevolg dat de bonden in de praktijk nog meer leden moet hebben, willen ze een cao mogen afsluiten. ,,Als deze wet wordt goedgekeurd wordt, dan betekent dat tal van werknemers hun collectieve rechten verliezen’’, voorspelt secretaris Eliacik van DISK.
Ook economieprofessor Ahmet Selamoğlu van Kocaeli Universiteit in Izmit is somber. ,,We hollen achteruit. De AKP geeft geen enkele prioriteit aan sociale rechten of vakbonden. Voor die paar honderdduizend stemmen van de vakbondsleden hoeven ze het niet te doen. Onder deze regering zal weinig verbeteren. Van Europa trekt Ankara zich niet veel meer aan en het volk roert zich niet. Protesteren in dit land niet zonder gevaren, de beelden van politie die op menigtes in slaat zijn bekend. De recente arrestaties maken de angst alleen maar groter. Bovendien wil iedereen in dit land werken, ongeacht de lage lonen en vele uren.’’  
Feiten:
- Volgens een onderzoek van de vakcentrale DISK hoort Turkije wereldwijd bij de landen met langste werktijden. Een werkweek telt officieel 45 uur, maar gemiddeld werkt een Turk - met overuren - 53.7 uur per week. Ruim acht uur meer dan het Europese gemiddelde.
- Het ziekteverzuim is met 4,6 ziektedagen per jaar opvallend laag
-Volgens cijfers van het minsterie van Arbeid en Sociale zaken gebeuren er dageiljks 176 ongevallen op de werkvloer, die an drie werknemers het leven kosten en vijf arbeidsongeschikt maken. Het ministerie heeft extra inspecteurs in de arm genomen om de arbeidsomstandigheden beter te controleren.
------------------------------------

Geen opmerkingen:

Een reactie posten