donderdag 2 februari 2012

Zwart verleden


TURKIJE PROBEERT OM TE GAAN MET HET VERLEDEN
,
Achttien namen staan op het bord naast het houten schavot, compleet met krukje en galg. Onderaan de lijst de naam van Erdal Eren. De zeventienjarige student werd op deze binnenplaats op 13 december 1980 opgehangen. Het Ulucanlar Gevangenismuseum in Ankara zit vol met dit soort stille getuigen aan het donkere verleden van de Turkse republiek.

In de isoleercellen herinneren de krassen op de muren aan de wanhoop van de gevangen. Veel bekende namen zoals oud-premier Bulent Ecevit, de Koerdische activiste Leyla Zana, dichter Nazim Hikmet hebben hier vast gezeten. Afgelopen juni ging het museum open. Het is één van de pogingen van de Turkse staat de geschiedenis onder ogen te zien.

Zo ook de vervolging van de leiders van 1980 coup. In april begint - bijna 32 jaar na dato - het historische proces. Tegen de 94-jarige coupleider en oud-president Kenan Evren en generaal Tashin Sahinkaya (84) wordt levenslang geëist. Na de coup werden ruim 650.000 mensen opgepakt, velen werden op de meest gruwelijke wijze gemarteld. Van elektroshocks tot verkrachtingen. In sommige gevangenissen werden honden op de gevangenen afgestuurd, elders werden gedetineerden gedwongen hun eigen ontlasting te eten.

,,Het proces tegen de coupleiders, uiteraard veel te laat, is belangrijk'', zegt Kerem Oktem, schrijver van een boek over het verleden van de Turkse republiek ,,Angry Nation'. ,,Het laat zien dat iedereen zich voor zijn misdaden moet verantwoorden, ook wanneer die zijn gepleegd in naam van de staat. De grote vraag is nu of justitie daar zelf ook klaar voor is. Van oudsher beschermt justitie de staat tegen het individu.'' De regering probeert de laatste tijd volgens Oktem steeds beter om te gaan met het verleden.,,Maar op een selectieve manier. Ze hebben vooral geen problemen om misdaden te veroordelen die zijn begaan zijn door politieke tegenstanders.''

Hypocriet en gevaarlijk, noemt de 81-jarige uitgever en linkse activist Muzaffer Ilhan Erdost de huidige regering. Hij weigerde naar de opening van het Ulucanlar Museum te komen.,,Ze spelen een groot spel en daar wil ik niets mee te maken hebben.''

Erdost weet als geen ander wat voor ellende zich achter de muren heeft afgespeeld. Tussen 1968 en 1980 belandde hij drie keer in Ulucanlar. Ook Erdost is gemarteld. Hij werd bij een verhoor door een groep bewaarders ,,van alle kanten' in elkaar geslagen. Dat was begin jaren zeventig. De ergste marteling moest nog komen.

Op 7 november 1980 werd zijn broer Ilhan voor zijn ogen doodgeslagen. De beelden staan in Muzaffer's geheugen gegrift en hebben zijn leven veranderd. Het feit dat coupleider Evren zich op 4 april nu voor de eerste keer voor een rechter moet verantwoorden, verandert daar niets aan.


Geen opmerkingen:

Een reactie posten