zaterdag 25 februari 2012

Turkse films en taboe's


Omstreden homofilm onverwacht succes
De omstreden film Zenne Dancer - gebaseerd op het leven van de 26-jarige homo Ahmet die in 2008 zijn vader wordt vermoord - is een onverwacht groot succes in Turkije.  ,,Langzaam brokkelen de taboe’s af in dit land, dit soort films helpen daarbij.’’

ISTANBUL - Ze herinnert het zich nog goed. Het was een paar minuten voor de vertoning van Ararat, een film over de Armeense genocide. ,,Er kwam een man binnen  die met zachte stem vertelde dat de film niet doorging. Hij liet dreigend het wapen onder zijn jas zien. We hebben de voorstelling die avond afgelast.’’
Dat was acht jaar geleden. Een paar jaar later kwam de politie de bioscoop binnengestormd. ,,Er draaide hier een Iraanse film, ze dachten dat het Koerdisch was. Dat lag toen nogal gevoelig.’’
Burcu Karakas van filmhuis Yesilcam in Istanbul kent de taboe’s in de Turkse samenleving. ,,Maar dit land verandert snel. En dat merk je aan de films.’’ De film die vanavond in de bioscoop te zien is, is daar een direct bewijs van. Zenne Dancer is gebaseerd op het waargebeurd verhaal over de 26-jarige homo Ahmet Yildiz die op 15 juni 2008 op klaarlichte dag werd vermoord. Hoofdverdachte is zijn vader, die nog steeds voortvluchtig is. De ‘homo-eerwraak’ kreeg veel aandacht in de pers. Een gevoelig thema in Turkije, waar homoseksualiteit door velen nog steeds als een ziekte wordt gezien.  Ook het Turkse leger ziet homoseksualiteit als een ‘psychologische ziekte en seksuele afwijking.’ Homo’s hoeven daarom - wanneer ze kunnen bewijzen dat ze homoseksueel zijn - niet het leger in. In de film is te zien hoe de hoofdpersonen aan een commisie van legerartsen foto’s laten zien waarop ze seks hebben. Iets wat tot op de dag van vandaag nog steeds gebeurt. Volgens homorechtenorganisatie Lamda beschikt het Turkse leger over ‘een enorme pornografische collectie’.  
Ondanks het omstreden thema doet de film - die eind vorig jaar vijf ‘Golden Oranje Awards’ won op het internationale filmfestival in Antalya - het opvallend goed in de bioscopen. De film is niet alleen te zien in kleine filmhuizen als Yesilçam in Istanbul - maar draait nu al weken in de grotere bioscopen in steden als Mersin en Zonguldak en Hatay.  ,,Het is goed dat over dit soort onderwerpen films worden gemaakt. Langzaam brokkelen de taboe’s af in dit land,  dit soort films helpen daarbij’’, zegt studente Nilay Kabas (23), na afloop van de film. ,,Vijftien jaar geleden zou je geen twee mannen zoenend op het scherm in Turkije zien.’’
Vriendin Zeynep Dundar (23) nuanceert: ,,De vraag is alleen hoe groot het effect is. Op het platteland zien ze deze film niet.’’
Niet iedereen is blij met de film. Het islamitische dagblad Yeni Akit bestempelde de film als ‘homoseksuele propaganda.’
Zenne Dancer is ook te zien op het If Onafhankelijk Internationaal Filmfestival - dat deze en volgende maand - in Istanbul, Ankara en Izmir wordt gehouden. Het festival heeft een naam hoog te houden wat betreft de programmering van controversiële films. Programmeur Mustafa Uzuner: ,,Het succes van Zenne Dancer heeft me verbaasd. De film heeft al meer dan 100.000 toeschouwers getrokken. Dat is enorm voor een dergelijke film. Het is op het moment niet meer zo moeilijk om een film over een gevoelig thema te maken, maar wel om deze gedistribueerd te krijgen.’’ Volgens Uzuner blijft Turkije een conservatief land. ,, Maar het is nu wel mogelijk  om over onderwerpen als de koerdische kwestie, kindbruiden, homoseksualiteit openlijk te discussiëren. Een film kan een hele samenleving niet veranderen, maar kan wel een aantal mensen aan het denken zetten.’’

Geen opmerkingen:

Een reactie posten