dinsdag 14 februari 2012

Kunstroof



De Turkse strijd tegen de islamitische kunstroof

Van eeuwenoude deuren, loeizware kandelaren tot alledaagse kranen en schoenen. Je kunt het zo gek niet bedenken of het wordt gestolen uit Turkse moskeeën. Een speciaal smokkelteam speurt in het buitenland naar het gestolen cultureel erfgoed, imams staan op scherp en camera’s houden moskeebezoekers in de gaten

Imam Metin Aydogan van de kleine Şemsi Paşa Moskee aan de Bosporus in in Istanbul - wijst naar de mihrab, de nis in de muur die de gebedssrichting aanwijst. Daar stond hét pronkstuk van de ruim 500 jaar oude moskee. Een houten met parelmoer ingelegde ‘haardoos’, die tot profeet Mohammed zelf zou hebben toebehoord. Geschatte waarde 10 miljoen dollar. De doos werd op 13 augustus 2010 gestolen. ,,Op klaarlichte dag tijdens het gebed’’, vertelt de imam. Op de beelden van de beveiligingscamera’s heeft hij kunnen zien hoe een man de doos onder zijn trui stopt en er zo mee naar buiten wandelt. Niet alleen het pronkstuk is uit de moskee gestolen, eerder werd al een enorme chandelier meegenomen en uit de wasruimte verdwenen de historische kranen.
De Şemsi Paşa Moskee in Üsküdar is verre van uitzondering.
Er is bijna geen moskee in Turkije te vinden die niet wat mist. De roof van het cultureel erfgoed is een groot probleem, zegt Nazife Yigit, hoofd van het anti-smokkelbureau van de Turkse overheid. ,,Alles wordt meegenomen Je hebt dieven die in opdracht van een verzamelaar werken en anderen die zonder enige kennis van zaken te werk gaan.’’ Hoe wanhopig de dieven vaak zijn, blijkt wel uit een aantal opmerkelijke diefstallen van de laatste tijd. Zo werden uit een moskee in Batman in december zeven alledaagse wcdeuren gestolen en in Istanbul zat een moskee ineens zonder brandstoftank. In Düzce gingen de dieven er met de beveiligingscamera vandoor en in Izmit misten tien moskeegangers na het gebed hun schoenen.
Het Turkse anti-smokkelbureau richt zich op de roof van de waardevolle spullen. Yigit en haar medewerkers speuren internationale veilingen, beurzen en het internet af op zoek naar gestolen waar en proberen de spullen terug te halen. Veel verdwijnt naar het buitenland.
Islamitische kunst is razend populair. Met name musea en verzamelaars uit de Golf-regio zijn sinds een paar jaar erg actief. Verzamelaars kochten bij het bekende veilinghuis Sotheby’s de afgelopen vijf jaar voor meer dan 165 miljoen dollar aan islamitische kunst. Ook in Turkije zelf is de belangstelling voor islamitische kunst enorm gegroeid. Vorig jaar opende Sotheby’s dan ook een vestiging in Istanbul. Directeur Oya Delahaye: ,,De conservatieve middenklasse in Turkije wordt rijker en rijker. Hun interesse gaat uit naar islamtische kunst.’’ Ze benadrukt dat het veilinghuis erg voorzichtig is met de aankoop van objecten. ,,Zeker uit Turkije. We vragen om verklaring van de overheid dat het niet om gestolen waar gaat. Onze reputatie is veel waard.’’
Ze weet dat het Turkse anti-smokkelbureau probeert het cultureel erfgoed te beschermen. ,,Maar of dit werkt? Zolang er goed geld in deze handel te verdienen is, gaat het plunderen door. Ook uit landen als Libië,, Irak en Syrië, waar de chaos groot is, verdwijnt op het moment enorm veel cultureel erfgoed.’’
De eeuwenoude Grand Bazaar in hartje Istanbul, waar van oudsher alles wordt verkocht, is volgens experts de marktplaats voor de illegale handel. Eigenaren van de vele kleine antiekzaakjes hebben hun contacten met criminele bendes én verzamelaars. Via de achterdeur kan veel geregeld worden. Afgelopen augstus werden nog twee mannen opgepakt die probeerden een tas vol met gestolen historische objecten - waaronder waaronder een 400 jaar oude met de handgeschreven Koran - te slijten.
Bij Diyanet - het ministerie voor het religieuze zaken en belast met het beheer van de moskeeën - is ook de ernst van de situatie doorgedrongen. Grote gebedshuizen hebben sindskort bewakers in dienst en anderen zijn uitgerust met camera’s. Zo ook de kleine moskee in Üsküdar, waar maar liefst acht camera’s mee kijken. Imam Aydogan heeft weinig begrip voor de dieven die de moskeeën leeg plunderen. Zijn vinger priemt omhoog. ,, Dat is Haram. Zij hebben een schuld aan miljoenen moslims’’ Bang voor nog meer diefstallen is hij niet. ,,Wat kunnen ze hier nog meenemen? De eeuwen oude deur hebben we al met extra bouten vastgemaakt.’’

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Geen opmerkingen:

Een reactie posten