vrijdag 5 augustus 2011

Verslaafd in Gaziantep


Hulp voor Ali en zijn broers in Gaziantep




De verslavingszorg in Turkije staat nog in de kinderschoenen. Het ontbreekt aan artsen, bedden en kennis. In de stad Gaziantep waait echter een andere wind.  Met hulp van Tactus Verslavingszorg wordt in deze stad - waar de heroïne spotgoedkoop is -  de problemen aangepakt.

Negen jaar was Ali Tekin (17) toen hij voor de eerste keer lijm snoof. ,,De wereld werd er mooier van. En al mijn vrienden gebruikten het.’’ Hij kwam steeds minder vaak thuis, sliep in parken, op straat, in lege panden. De lijm was overal te koop. En het bleef niet bij lijm, al snel gebruikte Ali van alles door elkaar tinner - verfverdunner - marihuana, xtc, heroïne. ,,Ik was wel bang op straat, maar door de drugs voelde ik me heel sterk.’’
Zijn ouders? Hij haalt zijn schouders op. Het gaat nu iets beter, zegt hij. Maar liefst acht jaar lang leefde Ali op straat. In Gaziantep, in Istanbul.  Samen met een groep vrienden vertrok hij op zijn dertiende naar de metropool met vijftien miljoen inwoners, ruim duizend kilometer verderop  ,,We zouden daar makkelijk geld gaan verdienen, maar het leven op de straat was daar veel erger. Gevaarlijker. Ik had altijd een mes bij me. Wanneer de politie je daar oppakt, dan droppen ze je op een afgelegen plek buiten de stad.’’  Na twee jaar keerde hij terug naar ‘huis’, naar Gaziantep. Het leven op de straat ging door. ,,Toen hoorde ik voor de eerste keer over dit huis. Over Oya Bahadir.’’
Hij lacht trots en lijkt meteen een stuk jonger. ,,Ik ben nu zes maanden clean.” Ali en de andere jongeren van Oya Bahadir in Gaziantep hebben geluk. Dit centrum voor verslaafde jongens tussen de 13 en 19 jaar -  is het enige in zijn soort. In heel Turkije. De jongens kicken hier af en - uniek in Turkije - worden ook daarna begeleid naar werk of school. Het is een opmerkelijk initiatief van de gemeente, die het centrum drie jaar geleden - dwars tegen alle landelijke regels in - heeft geopend.
Gaziantep -dichtbij de grens met Syrië en Irak - is één van de motoren van de Turkse economie, de handel met de buurlanden draait op volle toeren en de stad met 1,5 miljoen inwoners groeit razend snel. Mensen uit het arme zuidoosten verhuizen massaal naar Antep, zoals de stad in de volksmond wordt genoemd.
Met deze groei groeide de afgelopen jaren ook het aantal straatkinderen en de verslavingsproblematiek van de stad. Bijkomend probleem is dat drugs er - Gaziantep ligt op de internationale smokkelroutes- erg goedkoop is. Ter vergelijking; pure heroïne kost in Antep nog geen 5 lira (2,40 euro), in Nederland moet 1 gram voor versneden heroïne 25 euro worden betaald.
Vrachtwagenchauffeurs smokkelen de heroïne, xtc - soms in luciferdoosjes verstopt - de grens over en de stad binnen. Bij de gemeente is de ernst van de situatie dan ook doorgedrongen.
Niet gek dat een groep Nederlandse verslavingsdeskundigen uit Twente twee jaar geleden met open armen werd ontvangen. Directeur Ivo van Dongen van het arbeidsreïntegratiebedrijf Activa uit Enschede, dat ervaring heeft met projecten in Turkije - bracht Tactus Verslavingszorg en Gaziantep met elkaar in contact. De gemeente wilde graag hulp bij het opzetten van een werkproject van ex-verslaafden.
Projectdirecteur Adri Hulshoff van Tactus, deze week met twee collega’s op bezoek in Gaziantep, legt uit:,,Toen we hier voor de eerste keer waren, kwamen we er achter dat geen drugsbeleid was.  Voor de kinderen is er wel Oye Bahadir, maar daar is het. Verslaafden boven de achttien komen in de bak of in het ziekenhuis terecht en staan daarna weer op straat. Om dan een werkproject te beginnen, is onzin.’’  Projectleider Kezban Abali, verpleegkundig specialist bij Tactus Verslavingszorg in Enschede voegt toe : ‘’Een verslaafde wordt hier gezien als een crimineel. En een verslaving is onbehandelbaar, zo wordt hier nog vaak gedacht. Net als jaren geleden in Nederland.’’  
Besloten werd om Gaziantep te helpen bij het opzetten van een verslavingszorgbeleid. Met name aan de samenwerking tussen de partijen in de stad -  politie, universiteit, gemeente, zorginstelling wordt veel aandacht besteed. Hulshoff: “En dat is niet eenvoudig. Iedereen in Turkije opereert op zijn eigen terrein. Wij proberen die muurtjes weg te halen.’’ Het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken financieert met 6,5 ton het drie jarige project. Zo’n zestig medewerkers van instellingen in de stad hebben inmiddels een training gekregen van Tactus. Nog ruim zestig volgen de komend anderhalf jaar.
En het probleem is zichtbaar in Gaziantep. Een jongen - vaal t-shirt, kapotte slippers - stuurt zijn kar vol met plastic door het drukke verkeer van de oude binnenstad. Hij probeert zo wat bij te verdienen. Verderop scharrelt een jongen van een jaar of zeven door een vuiniscontainer. Een jong meisje sjokt voorbij,  ze is hoogzwanger.
,,De risciogroep wordt nu geschat op zo’n 1000 kinderen. Niet allemaal leven ze volledig op straat, niet allemaal zijn ze verslaafd’, vertelt psychiater Cenk Yancar, de drijvende kracht Oya Bahadir. De afgelopen drie jaar bereikte het centrum al ruim 334 verslaafde jongeren -  20 procent, verslaafd aan heroïne.
Jarenlang werkte Yancar in Istanbul in de grootste afkickkliniek van het land. ,,Maar het enige wat daar gebeurt, is afkicken. Er is geen begeleiding achteraf. Geen therapie, geen contact met famillie. Helemaal niets. Dan is het water naar de zee dragen.’’ Hier in Gaziantep werkt hij anders. ,,We laten de jongens niet aan hun lot over wanneer ze afgekickt zijn. We houden contact, kennen de families, de school, de werkgevers.’’
Turkije telt maar een kleine groep psychiaters die zich met de verslavingszorg bezig houdt. Verslavingsartsen genieten maar weinig aanzien, beaamt Yancar. ,,Het wordt als gevaarlijk en ondankbaar werk gezien en betaalt ook niet goed.’’ Hij haalt zijn schouders op. Hij is trots op de resultaten van Oye Bahadir. Trots dat hier in Gaziantep aan een oplossing wordt gewerkt. Dat jongeren en ouders zich nu zelf vrijwillig aanmelden. Trots op zijn’ jongens,die als kapper, als monteur, als ober werken.
Hij vertelt het verhaal van Memet, die zwaar verslaafd, vies en kwaad in huis terecht kwam. Drie vingers van zijn rechterhand kon hij niet bewegen - hij had in zijn woede een ruit kapot geslagen. Memet, de een na jongste in een gezin van dertien kinderen, leefde op straat, had al een half jaar in de bak gezeten en was hard op weg zichzelf totaal in de vernieling te helpen. Zijn armen stonden vol met littekens, zelf met een mes gekrast. Zelfverwonding is een veel voorkomend verschijnsel bij verslaafde jongeren.
Nu twee jaar later werkt Memet in het ziekenhuis in Gaziantep, als schoonmaker. ‘En hij is een van de meest gemotiveerde medewerkers daar. Ik herinner me hoe hij trots vertelde dat iemand hem ‘Meneer’ had genoemd.’’
Gaziantep is een voorbeeld voor de rest van Turkije. Maar er moet nog veel gebeuren, zegt de psychiater. ,,Voor de oudere broers van Ali en Memet is er nu niets.’’
Maar daar komt verandering in. Een paar kilometer van Oya Bahadir vandaan, gebouwd. De fundering ligt er al. De Nederlandse delegatie is onder in de indruk. Hier wordt over negen maanden een afkickkliniek voor volwassenen met 58 bedden geopend. Hulshoff bekijkt met John de Vries, financieel directeur bij Tactus, de bouwtekening.  De Vries: ‘’Toen we de eerste keer in Gaziantep waren, was er sprake van een kliniek met tien bedden. Nu komen er 58 bedden. De ontwikkelingen gaan razend snel.’’  De medewerkers van de kliniek krijgen straks ook een ‘nederlandse Training’.
En de nieuwe wind die in Gaziantep waait, is ook Ankara opgemerkt. In plaats van het probleem te ontkennen - zoals jarenlang het geval was - is onlangs besloten dat alle medewerkers van de staats-klinieken gecertificeerd moeten zijn. De trainingen van Tactus worden nu in die cursussen verwerkt. Hulshoff: ,,Het is verre van een eenvoudig project, de communicatie loopt moeizaam. Maar de wil is er. Het probleem wordt onder ogen gezien. De overheid wil dat ons ‘verslavingszorgmodel’ straks in alle gemeenten van het land wordt opgepakt.’’
Terug in Oya Bahadir vecht de 17-jarige Ali Tekin nog elke dag tegen zijn verslaving. ,,De eerste dagen was ik alleen maar het trillen. Ik dacht echt dat ik dood ging, maar het gaat nu beter. Clean blijven dat is het allerbelangrijkste voor mij.’’  
In een lokaal verderop zitten de jongens in een kring, groepstherapie. Ze praten over hun verleden, over het leven op de straat, de drugs. Allemaal kijken ze achterdochtig op wanneer de deur open gaat. ,,De jongens die hier komen, wantrouwen iedereen en geloven niemand. Dit komt niet alleen door het leven op de straat, velen staan er eigenlijk vanaf hun derde al alleen voor en dat is moeilijk te reparen’’, zegt psycholoog Artan Sigirci.
Ali Tekin droomt weer van een normale toekomst. ‘’Ik wil een gewoon leven, een huis en baan. Vroeger dacht ik daar nooit aan. Ik dacht alleen aan de volgende shot. Mijn oude vrienden van vroeger zie ik niet meer, dat is niet goed voor mij. Zij leven nog steeds op straat.’’

1 opmerking:

  1. Aleyna271@live.nl31 juli 2015 om 14:43

    Jullie doen goed werk misschien kunnen jullie mij helpen als ik naar gaziantep kom ik ben namelijk zelf ook verslaafd geweest maar gebruik nu alleen methadon en wil vergoed terug keren naar mijn geboortestreek gaziantep maar hoe moet ik het doen met mijn methadon alleen dat is een probleem voor mij kunnen jullie mij daarbij helpen aub

    BeantwoordenVerwijderen