maandag 1 augustus 2011

Legertop vertrekt


Vertrek legertop bewijs dat Turkije verandert

ISTANBUL - Pleegde het Turkse leger vroeger een coup wanneer het in de clinch lag met de regering, nu zijn het de militairen zelf die het veld ruimen. Vrijdag ging de legertop massaal met pensioen. Turkije is met een klap een stuk democratischer geworden, zo klinkt het. Anderen vrezen dat de macht van de steeds autocratischer wordende premier Erdogan nu alleen maar groter wordt.
Maar boven alles is de aardverschuiving hét bewijs dat Turkije verandert. En rap. Dat weten de Turkse generaals als geen ander. De officieren met hun borst vol met medailles waren tot voor kort de onschendbaren van Turkije. Werkend voor het meest betrouwbare instituut van het land: het leger. Kritiek was er zelden. De strijdkrachten waren de ultieme beschermers van de seculiere republiek, die tot drie keer toe een staatsgreep pleegde uit onvrede met de toenmalige regering. Wanneer de legerbaas sprak, dan luisterde het land.
Hoe anders is het nu. Kritiek is er van alle kanten. Niet alleen op de militaire bemoeizucht met de politiek maar ook op de manier waarop de strijdkrachten al meer dan dertig jaar tegen de PKK vecht. En ook justitie heeft de jacht op het leger geopend. Om de haverklap worden militairen in de boeien geslagen. Maar liefst 250 officieren _ gepensioneerd en in actieve dienst _ zitten de gevangenis. Stuk voor stuk worden ze ervan verdacht betrokken te zijn bij het plannen van een staatsgreep tegen de AKP-regering.
Kortom, het is gedaan met de onschendbaarheid, en de macht van het leger slinkt snel. Voor legerbaas Isik Kosaner was vrijdag de maat vol. Hij lag al met de regering in de clinch over de promoties van verschillende gearresteerde officieren. En toen bekend werd dat opnieuw 22 militairen waren opgepakt gooide hij samen met de commandanten van marine, land-, en luchtmacht de handdoek in de ring. Voor het eerst in de geschiedenis van de Turkse republiek buigt het leger voor de regering, in plaats van andersom.
Een 'revolutie' die door velen in Turkije en daarbuiten wordt toegejuicht. De tijd van coups is voorgoed voorbij, is de conclusie. Het leger is terug naar de barakken gestuurd, met  de Turkse democratie als de grote winnaar. De nieuwe legerbaas Necdet Özel _ de enige van de legertop die vrijdag niet opstapte _ is geen seculiere hardliner en heeft zich altijd verre van politiek gehouden.
Maar er is niet alleen maar gejuich. Tegenstanders van de AKP geloven niet in de goede bedoelingen van de regering. Volgens hen is de AKP niet uit op meer democratie maar op meer macht en wil de partij alle staatsorganen in zijn greep krijgen. Ze wijzen op de groeiende autocratische trekken van premier Erdogan, die zich na de verkiezingsoverwinning van vorige maand _ de derde sinds 2002 _ zekerder voelt dan ooit.
Justitie, het andere traditioneel seculiere bolwerk, zou al 'in handen zijn' van de AKP, getuige de vele arrestaties van de legerofficieren, die al maanden, sommigen al twee jaar, vastzitten zonder dat er nog iemand is veroordeeld.
Erdogan zelf, die zaterdag in een opgenomen speech de natie toesprak, repte niet over het vertrek van de legertop. Hij benadrukte alleen vaart te willen zetten achter de nieuwe grondwet, die de huidige constitutie, een overblijfsel van de militaire coup van 1980, moet vervangen.
President Abdullah Gül  stelde dat ondanks de 'extraordinaire gebeurtenissen' van vrijdag, van een crisis binnen het leger geen sprake is. 'We gaan over tot de orde van de dag', zei hij.
En Gül lijkt geliojk te krijgen; het plotselinge vertrek van de legertop heeft opvallend genoeg niet geleid tot demonstraties van woedende Turken. Het zoveelste bewijs dat het land echt aan het veranderen is.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten