woensdag 22 december 2010

Persvrijheid...


"De zelfcensuur in dit land wordt alleen maar groter"

Je struikelt in de Turkse gerechtgebouwen over de journalisten. Niet om zaken te verslaan. Nee, ze zitten zelf in het beklaagdenbankje. Tegen meer dan 4000 journalisten loopt een gerechtelijk onderzoek en veertig van hen zitten vast, in afwachting van het proces.# Juristen van dagbladen als Taraf, Zaman, Bugün hebben bijna een dagtaak aan het volgen van alle zaken. "De situatie loopt echt uit de hand, dit herinnert ons aan de donkere jaren negentig", zegt Erol Önderoğlu,de Turkse vertegenwoordiger van de internationale perswaakhond Reporters without Borders.

Alle beloftes uit Ankara ten spijt is het treurig gesteld met de persvrijheid in Turkije. Kritische journalisten hebben het zwaar in het land, waar aanklagers over hun schouders meelezen en luisteren. En er zijn nogal wat onderwerpen die gevoelig liggen. Zoals daar is de Koerdische kwestie, om over de PKK maar te zwijgen. Koerdische kranten krijgen om de haverklap een verschijningsverbod opgelegd omdat ze propaganda zouden maken voor een terreurorganisatie. Het dagblad Azadiya Welat werd dit jaar al drie keer voor een maand verboden. Twee journalisten van het kritische dagblad Taraf hangt zeven jaar cel boven het hoofd vanwege een interview met PKK-kopstukken. 
En ook wetenschappers ontkomen niet aan de meelezende aanklagers. Zo zat de gerenommeerde socioloog Ismail Beşikçi begin november in Istanbul in het beklaagdenbankje. Hij schreef in een advocatenvakblad een artikel met de titel  'Het zelfbeschikkingsrecht van volkeren en de Koerden'. Propaganda, luidde het oordeel van de officier van justitie. Hij maakte er in de rechtzaak een punt van dat de wetenschapper 'Qandil-bergen' had geschreven. De Q komt in de Turkse alfabet niet voor en in deze bergen in Noord-Irak heeft de PKK zijn thuisbasis. De zaak loopt nog, maar tegen Beşikçi wordt 7 jaar cel geëist.
Ook journalisten die zich kritisch uit laten over het leger of de stichter van de republiek Turkije, de zo geliefde Mustafa Kemal Atatürk, lopen de kans op een proces. Een relatief nieuw 'taboe' is de Ergenekon-rechtzaak. Journalisten die schrijven over het gevoelige onderzoek naar dit ultranationalistische netwerk dat meerdere pogingen tot een coup zou hebben voorbereid, hebben zo een proces aan hun broek. Ze worden aangeklaagd voor 'het beïnvloeden van de uitkomst van een eerlijk proces ' danwel 'het openbaar maken van een vertrouwelijk onderzoek'. Het maakt het werk van journaliste Büşra Erdal er niet makkelijker op. Zij volgt voor het dagblad Zaman de Ergenekon-zaak. Tegen haar lopen maar liefst zestig zaken. En ze is geen uitzondering.
Zelfcensuur
Het groot aantal aanklachten heeft verstrekkende gevolgen, zegt Erol Önderoğlu. "Journalisten tegen wie een zaak loopt, passen op hun woorden. De zelfcensuur in dit land wordt alleen maar erger, niemand wil graag de gevangenis in." Grote boosdoener is volgens hem de Turkse strafwet die meer dan 25 artikelen telt die de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid aan banden leggen. En die de rechters vaak nogal stringent interpreteren. Ook het Europees Hof voor de Mensenrechten in Straatsburg tikt Turkije keer op keer op de vingers. Begin januari werd Ankara nog veroordeeld tot het betalen van 40.000 euro schadevergoeding aan twintig Koerdische journalisten.
De AKP - met premier Erdoğan voorop - houdt evenmin van kritiek en daar zijn de mediaconcerns in het land zich terdege van bewust. De afgelopen maanden is een aantal columnisten die zich kritisch uitlieten over de regerende AKP danwel premier Erdoğan ontslagen. Niet gek dat Turkije steeds verder afzakt op de jaarlijkse persvrijheid-barometer van Reporters without Borders. Dit jaar staat Turkije op de 138ste plek van de 178 landen, slechts een plaats verwijderd van Rusland.
Niet alleen Reporters without Borders maakt zich zorgen over de persvrijheid in Turkije. Ook de Europese Commissie liet zich in het laatste voortgangsrapport, dat begin november verscheen, kritisch uit over de persvrijheid. Önderoğlu: "Maar de AKP trekt zich hier maar weinig van aan. De politici gedragen zich erg superieur en autoritair. Ze beloven nu een aantal wetswijzigingen door te willen voeren, maar dat is alleen maar symboliek. De mentaliteit in dit land moet veranderen."

Geen opmerkingen:

Een reactie posten