donderdag 16 december 2010

Legeruniformen voor de rechter


Onschendbare Turkse pasha's in het beklaagdenbankje


Het enorme proces begint vandaag. Nog niet eerder stonden zoveel legerofficieren - tweehonderd in totaal - in Turkije terecht. Ze worden verdacht een staatsgreep tegen de islamitische regering te hebben beraamd.

Bloedige aanslagen op drukbezochte moskeeën en musea in Istanbul. En oplopende spanningen met buurland Griekenland, dat ervan beschuldigd zou worden een Turkse F16 uit de lucht te hebben geschoten. Dit alles zou de chaos in het land compleet maken en het ingrijpen van het leger noodzakelijk. Zo luidde althans het scenario van Sloophamer. Geen nieuwe Turkse actiethriller, maar het plan voor een staatsgreep tegen de islamitische AKP, daterend uit 2003.

Vandaag begint het megaproces tegen de bijna 200 verdachte coupberamers. Niet eerder zaten zoveel legeruniformen in de beklaagdenbank. En dat ligt gevoelig in Turkije, waar een machtstrijd woedt tussen de AKP-regering en de seculiere elite - justitie en het leger. Het voorheen onaantastbare leger, dat zich van oudsher keer op keer met de politiek bemoeit en de afgelopen decennia tot vier keer eerder een regering omver wierp. Een paar jaar geleden was het nog totaal ondenkbaar dat hooggeplaatste officieren - de onschendbare pasha's - voor een 'burgerrechtbank' zouden verschijnen.
De verbijstering van 70-jarige oud-legerbaas Cetin Dogan, volgens de aanklacht hét meesterbrein achter 'Sloophamer', was dan ook groot toen hij eerder dit jaar in Istanbul in de boeien werd geslagen. Op hetzelfde moment werd zijn luxe villa in Bodrum door agenten doorzocht. Dogan ontkent net als de huidige legertop alle beschuldigingen. Volgens de generaal was Sloophamer een simulatie-oefening van de strijdkrachten.
Hoe gevoelig het proces tegen de legeruniformen is, blijkt al. De rechtbankvoorzitter - die zich de afgelopen vier maanden op de zaak met de honderden pagina's tellende aanklacht heeft voorbereid - is eergisteren onverwacht overgeplaatst. Dat kan geen toeval zijn, klinkt het in de media.

Minister van Justitie Sabullah Ergin verklaarde gisteren meteen dat de overplaatsing een beslissing van de HSYK, de hoge raad van aanklagers en rechters, betreft. "Deze rechter is volgens hen niet de geschikte persoon voor deze zaak", aldus de minister, die benadrukte dat het een unanieme beslissing van de raad betrof.

Sloophamer, begin dit jaar naar buitengebracht door het kritische dagblad Taraf, is niet het eerste coupplan dat Turkije schokt. Al sinds 2007 loopt het onderzoek naar het beruchte Ergenekon-netwerk. Een ultranationalistische groep -met links bij leger, staat, maffia - die verdacht wordt van een aantal politieke aanslagen en van het beramen van staatsgrepen tegen de regerende AKP.
Het enorme onderzoek naar de zogenoemde 'diepe staat' werd in het begin door veel Turken met enthousiasme ontvangen. Eindelijk zou er een licht gaan schijnen op het lands' duistere verleden. Maar van dat enthousiasme is nu weinig meer over. Velen zetten vraagtekens bij dat proces, waarvoor al meer dan 400 mensen zijn opgepakt. Een groot aantal zit al maanden in voorarrest, zonder nog een rechter te hebben gezien. Het idee dat de regering zo korte metten maakt met haar tegenstanders, wint terrein. De vraag hoe politiek justitie is, wordt steeds luider.
Sommige analisten zijn van mening dat AK-partij via deze processen - zowel Ergenekon als Sloophamer - probeert haar eigen ´diepe staat´ te creëeren door de seculiere oude garde van rechters, militairen en journalisten te vervangen door haar eigen islamitische aanhang.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten