donderdag 23 december 2010

Iraans bezoek


Turkije moet schipperen tussen nabije buren en verre vrienden



Terwijl het geduld van het Westen over het Iraanse atoomprogramma opraakt, wordt vandaag in Turkije de rode loper voor de Iraanse president Mahmoud Ahmadinejad uitgerold. Het Westen kijkt argwanend mee.

Elke foto van een stralende Turkse president Abdullah Gul samen met zijn Iraanse collega Mahmoud Ahmadinejad voedt de onrust in het Westen. Dezer dagen duiken de beelden weer overal op. En dat op een moment dat de VS en Europa de druk op Iran verder opvoeren en met meer sancties dreigen vanwege het Iraanse atoomprogramma.


Ahmadinejad is vandaag en morgen samen met zijn kersverse minister van Buitenlandse Zaken Ali Akbar Salehi, eveneens het hoofd van het Iraans Atoomagentschap, in Istanbul. En hoewel het tweetal officieel een conferentie van de Economische Samenwerkingsorganisatie (ECO) bijwoont, heeft het veel te bespreken met de Turkse collega's. Het onderwerp: Iraans nucleair programma.
Eind januari worden, in Istanbul, de gesprekken tussen Iran, de vijf VN-vetomachten en Duitsland over het atoomprogramma hervat. Een voortzetting van het eerder deze maand in het Zwitserse Genève gevoerde overleg. Achter de schermen werken de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk echter al aan nieuwe sancties tegen Iran. Volgens de opperbevelhebber van het Amerikaanse leger, generaal Mike Mullen, vormt Teheran een bedreiging voor de vrede in de regio en is de VS 'klaar' om elke actie uit Iran te beantwoorden.
Een aanval uit Amerikaanse of Israëlische hoek op Iran is het grote schrikbeeld voor Turkije. De angst daarvoor is groter dan voor het nucleair programma van Iran. Ankara wil geen atoomwapen in de regio, maar gelooft niet in sancties en pleit keer op keer voor de fluwelen aanpak van buurland Iran.
De relatie tussen de twee landen is onder het regime van de gematigde islamitische AKP-regering onder leiding van premier Recep Erdogan enorm verbeterd. Een direct gevolg van Turkijes nieuwe buitenlands beleid met als motto 'Nul problemen met de buren'. De handel is de afgelopen tien jaar explosief gestegen: van 350 miljoen naar 5,7 miljard euro. Iran is - na Rusland - Turkijes belangrijkste gasleverancier.
De Turkse leiders zien zichzelf dan ook als de meest geschikte bemiddelaars tussen Teheran en het Westen. Zo sloot Ankara samen met Brazilië in mei nog een nucleair akkoord met Iran over het verrijken van Iraans uranium in Turkije. De VS bleek echter niet bereid aan het opzetje mee te werken. In juni stemde Turkije - tot woede van de VS - als tijdelijk lid van de VN-veiligheidsraad tégen sancties voor Iran.
Het geïsoleerde Iran is blij met de steun van de Turken. Het land zucht onder de boycot van de internationale gemeenschap. Zo mogen Europese bedrijven sinds deze zomer niet meer investeren in de Iraanse olie- en gassector, de pijler van de Iraanse economie. Ahmadinedjad hoopt ook dat Ankara kan bemiddelen over de toevoer van Iraans gas en olie via Turkije naar Europa. Iran beschikt na Rusland over 's werelds grootste olie- en gasreserves.
Het Westen is echter een stuk minder gelukkig met de warme relatie tussen Turkije en Iran. Integendeel. Het voedt de vraag of Navo-lid Turkije zich niet te veel naar het Oosten keert. Zijdelings speelt daarbij ook de gespannen verhouding tussen Turkije en Israël, Irans aartsvijand. Na de Israëlische aanval op een Turks schip met hulpgoederen voor de Gaza-strook (eind mei), waarbij negen Turkse slachtoffers vielen, is de relatie tussen Israël en Turkije steeds verder verslechterd.
Met name premier Recep Erdogan schuwt harde woorden richting Tel Aviv niet. Hij heeft zich daarmee opgewerkt tot held van de Arabische wereld. Ankara, dat eerder aartsvijanden Syrië en Israël nog om de tafel kreeg, wordt door Israël nu niet meer als een objectieve bemiddelaar gezien.
Feit is dat Turkije zich graag als dé brug tussen Oost en West opspeelt. Om voor beide kampen geloofwaardig te blijven vereist dat een uitgekiende balanceeract: voortdurend schipperen tussen nabije buren en verre vrienden. Dus wordt Ahmadinejad met alle eer ontvangen, maar is de gespreksagenda mede geënt op westerse energie- en atoombelangen.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten