maandag 20 september 2010

Tranen op Akdamar



Armeens kerkgezang klinkt na 95 jaar op Turks eiland

Armeense vrouwen bidden voor de Surp Hac kerk foto Aytac Aytak

VAN – Een Armeens gebed klinkt. Een vrouw – witte doek om haar hoofd geslagen – barst in snikken uit. Ook haar buurman slikt. En ze zijn niet de enigen. Veel Armeniërs, die vandaag naar het eiland zijn gekomen, hebben moeite hun emoties te bedwingen.
Voor het eerst na de Armeense genocide – de volkerenmoord op de Armeniërs door de Ottomanen in 1915 – klinkt er weer christelijke gezang op het eiland midden in het grootste meer van Turkije en doet de 1100 jaar oude Surp Hac kerk weer dienst als kerk. Voor één dag. Morgen is de kerk weer een museum.
“Een paar geleden was dit totaal ondenkbaar”, zegt de 58-jarige Armeense Sevda Karaguezian uit Los Angeles. Speciaal voor de dienst is ze met haar echtgenoot naar Turkije gekomen. “Ik ben geboren in Diyarbakir, mijn man´s familie komt uit Kayseri”, vertelt ze. “Wat de achterliggende redenen van Turkse regering voor deze dienst ook mag wezen, dit is een enorme stap. Turkije verandert.”
En zo denken velen, die vandaag naar het eiland zijn gekomen. Een kleine duizend Armeniërs – het merendeel uit Turkije, maar ook Frankrijk, Duitsland, Italië – wonen de kerkdienst bij. “Dat ik dit nog mee mag maken”, zucht een oude vrouw, wanneer de priester – in het zwart gehuld – voor bijgaat. De kleine kerk puilt uit. Op schermen buiten de kleine kerk is de historische dienst te volgen. De pers – eveneens uit alle delen van de wereld – verdringt zich om de kerkgangers.
De kerkdienst wordt gezien als een belangrijke stap in de complexe relatie tussen Armenië en Turkije. De grens tussen de twee buurlanden zit al sinds 1993 potdicht. De afgelopen jaren zoeken de landen – met hulp van de internationale gemeenschap – weer toenadering en wordt er gesproken over de heropening van de grenzen. Grootste struikelblok is echter de Turkse ontkenning van de genocide.
“Ik ben blij en verdrietig tegelijk”, vertelt de Armeense Saliha Dilan (32) uit Istanbul. Ze is samen met haar 68-jarige vader Abdulbaki naar Van gekomen. “Het is een bijzondere dag, maar we kunnen het verdriet uit het verleden niet vergeten.”
De familie komt oorspronkelijk uit het oostelijke Batman. Veel familieleden van Dilan hebben de verschrikkingen van 1915 niet overleefd. “Inmiddels is onze familie een totaal mix. Turks, Koerdische, Armeens, moslim, christenen”, vertelt ze.
Haar vader kijkt met ontzag rond. Het is de eerste keer dat hij voet op het eiland zet. Ook hij is zichtbaar aangedaan. “Alleen het kruis ontbreekt”, zegt hij wijzend naar de toren van de kerk. Het ontbrekende kruis, dat nu naast de kerk staat, heeft er voor gezorgd dat veel Armeniërs hun trip naar Van op het laatste moment hebben afgelast.
Eerder had Turkije toegezegd dat het kruis voor de dienst op de kerk zou staan, maar – volgens velen vanwege politieke gevoeligheden – werden de werkzaamheden keer op keer uitgesteld.
“Er zouden duizenden Armeniërs zijn gekomen, maar de berichten van de laatste weken over het kruis heeft velen doen afhaken”, beaamt een Armeniër uit Yerevan, de hoofdstad van Armenië. Hij besloot vijf dagen geleden de trip toch te zetten. “Dit land was Armeens, onze grootvaders komen hier vandaan. Ik wilde het zelf zien.”
In Van zelf worden de Armeniërs met open armen ontvangen. “We zijn Koerden, de Armeniërs zijn onze vroegere buren. En eindelijk na zoveel jaar komen ze weer hier”, zegt hoofdredacteur Aziz Aykac, hoofdredacteur van de lokale krant Sehrivan. Maar liefst duizend mensen reageerden op een oproep van de krant om Armeniërs deze dagen te huisvesten. Zelfs een imam meldde zich aan. Tot teleurstelling van veel gezinnen gaven de meeste Armeniërs toch de voorkeur aan een hotel. “Het wantrouwen is nog groot”, vermoedt de hoofdredacteur.

De 1100-jaar oude Armeense kerk op het eiland Akdamar in het meer van Van.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten